دیروز دوستی متن یادداشت آقای مهرگان وثوق را برایم فرستاد؛ هرچند نمی دانم که در کجا منتشر شده است. از آنجا که ارائه پاسخ به چنین دیدگاهی را چندان مفید نمی دانستم و نمی دانم، بهتر دیدم که از کنارش بگذرم. اما دیروز دیدم که کانال خوب «فرهیختگان» یادداشت ایشان را خلاصه کرده و منتشر کرده است. پنداشتم که در کنار بازنشر همان یادداشت (البته پرتکلف و پرتصنع در نثر پارسی) ایشان، به دو نکته بسنده کنم.
نکته اول. با شناختی که از آقای وثوق دارم ایشان قاعدتا از گذشته ام و از آثار و افکارم بی اطلاع نیست. در این صورت لابد می داند که من آدم ها و کشورها و دولت ها را در طول تاریخ نه سیاه / سفید و به اصطلاح دیو / دلبر می بینم و نه غرب ستیزم و نه حتی آمریکای متجاوز کنونی را مساوی تمام مردمان آمریکا از آغاز تا کنون می شمارم. . نه به طریق اولی مسئولان ایران در 47 را در بروز و ظهور وضعیت اسفبار کنونی و از جمله در طمع متجاوزان به خاک میهن را تبرئه کرده ام. در این صورت، تأکید ایشان در این مورد، جز اغراء به جهل عنوانی ندارد.
ایشان اگر در همان قسمت اول نوشته ام دقت کافی می کردند، مرتکب چنین اشتباهی نمی شدند. اصولا عنوان یادداشت من، خود گویای همه چیز است. بله، من همواره خواهان تعامل با جهان از جمله با آمریکا حتی آمریکای متجاوز ترامپ هستم. این را هم عقل می گوید و هم شرع و هم مصلحت کنونی کشور و حراست از مردم آن که برایم از هرچیزی مهم تر است. افزون بر همان یادداشت و چندین یادداشت در این باب در طول این یک سال و نیم که در همین کانال منتشر شده اند، نشانه اخیر این تعامل گرایی، بازنشر نامه مسئولانه آقای شیخ مهدی کروبی خطاب با آقای پزشکیان است.
نکته دوم. به گمانم موارد دیگر یا لازم به توضیح اند و یا اختلاف نظر جدی و غیر جدی فیمابین در این موضوعات وجود دارد.
در باره ماهیت دولت های آمریکا و اروپا و سهم روسیه تزاری و کمونیستی از گذشته تا کنون، در باره دوران دولت مصدق و شخص او، در باره انقلاب بهمن 1357، در باره دوران نخست وزیری شاپور بختیار در آخرین روزهای رژیم پهلوی و . . . اختلاف نظر وجود دارد. به ویژه در باره دکتر علی شریعتی با آقای وثوق و همتایانش اختلاف نظر جدی دارم. تا آنجا که به یاد دارم در گذشته نیز در این باب و از جمله در باره دین اسلام نیز با هم مکاتبه داشته ایم و در نهایت روشن شد که تقریبا هیچ وحدت نظری در این زمینه ها وجود ندارد. در هرحال هرچه هست، در این موضوعات تا کنون صدها و شاید هزاران صفحه سیاه کرده و در انواع مختلف منتشر کرده ام.
امیدوارم این چند جمله کفایت کند.
پنجشنبه 2 مهر 1404