حدود پنج دهه پیش از این، در زمانی که در مبارزات فکری و سیاسی مشارکت داشتیم، قاعده ای داشتیم مبنی این که: سخن حق از موضع حق. مراد این بوده است که هر سخن حقی لاجرم باید در موضع حق گفته شود و نه در موضع باطل و نادرست.
اندکی شرح لازم است تا این قاعده تبیین شود و ابهامی باقی نماند.
ما به عنوان انسانی آزادیخواه و عدالت محور و حامی انصاف و حق، ناگزیر باید دو قاعده را رعایت کنیم. اول لازم است در جدال های فکری و یا در مبارزات اجتماعی و فعالیت های سیاسی، سخنی حق بگوییم و از هر نوع سخن نادرست و نامستند و لغوی اجتناب کنیم. در باره دشمن هم که حرف می زنیم و یا در تقابل با وی عمل می کنیم، بر وفق عدالت لازم است از دایره عدالت و انصاف و حق خارج نشویم. اما این کفایت نمی کند، لازم است که همین سخن حق را از موضع حق اظهار کنیم و نه از موضع ناحق و موضع کسی که آن را باطل و نادرست می دانیم. برای تقریب ذهن می توان از یک مثل مذهبی و شیعی آشنا استفاده کرد. بی تردید یزیدین معاویه نیز در زمان خودش و در جدال با رقیب نیرومندش حسین بن علی سخنانی درست می گفت و در جای خود لازم است بدان توجه و حتی اذعان شود ولی هر شیعه باید مراقب باشد به گونه ای سخن نگوید که موجب تقویت موضع باطل یزید شود و یا حداقل موجب سوء استفاده جناح باطل بشود.
برگردیم به زمان خودمان. بی تردید شماری از مدعیات انتقادی کسانی چون دونالد ترامپ رئیس جمهور فعلی آمریکا و حتی نتانیاهو نخست وزیر رژیم اسرائیل در قبال ایران و یا فلسطینی ها درست و حق اند و می توان در مقام داوری منصفانه و عادلانه بدان ها اذعان کرد اما این نوع داوری ها نباید موجب تقویت مواضع باطل و ضد ایرانی و تجاوزکارانه آنان نسبت به ایران و ایرانیان و حتی نسبت به جدال دیرین فلسطینی ها و اسرائیل متجاوز بشود. چرا که آن مواضع اصولی و عام باطل اند و ظالمانه و توسعه طلبانه و نادرست. این است معنای سخن حق از موضع حق.
با توجه به این قاعده به گمانم در حال حاضر باید تمام قد در کنار ایران تحت تجاوز و مظلوم ایستاد و حتی از مدافعان استقلال و مرزهای کشور (ولو در جای خود درخور هزار عیب و ایراد) و دفع هر نوع تجاوز به مام میهن آشکارا حمایت کرد. در این چهارچوب و وفق این قاعده، در برابر دعاوی حق متجاوزان نباید به گونه ای حرف زد که موضع باطل و تجاوزکارانه آنان تأیید و تقویت شود. چرا که تجربه نشان داده است که بی تردید آنان از سخنان درست ما برای توجیه هر نوع تجاوزی علیه خودمان استفاده خواهند کرد.
در این وضعیت، حق آن است که به اصطلاح «دشمن شاد» نباشیم. بی تردید در برابر مظالم داخلی و مستبدان حاکم بر میهن، «یک سینه سخن داریم» و در گذشته هم بارها و بارها گفته ایم ولی در شرایط فعلی، که اصل و اساس کشور و استقلال و جان مردمانش در خطر تهاجم خارجی قرار دارد، لاجرم باید با دقت و تأمل و با توجه به قاعده «مقتضی موجود و مانع مفقود» و نیز رعایت قاعده عقلایی «اهم و مهم» و نیز قاعده «دفع افسد به فاسد» سخن گفت. اگر چنین کاری ممکن نشد، بهتر است سکوت شود تا مقتضیات فراهم شود.
می پندارم که مرادم، ولو به اشاره، روشن شده باشد. چرا که «در خانه اگر کس است، یک حرف بس است».
شنبه 16 خرداد 1404