پاسخ جنتی به روحانی؛ دعوایی دیرین با ریشه‌هایی در صدر اسلام

گزارشي از ميترا شجاعيnnمناقشه بر سر ریشه الهی حکومت یا ریشه مردمی آن ۳۸ سال است که در جمهوری اسلامی جریان دارد. هر از گاهی اظهارنظر و نقل قولی از سوی یکی از طرفین، سوی دیگر ماجرا را وادار به موضع‌گیری می‌کند.nnاین بار نوبت حسن روحانی بود که در یکی از ضیافت‌های افطارش به بهانه ایام عزاداری امام اول شیعیان نقل قولی از او را روایت کند که در آن گفته شده: «امیرالمومنین مبنای ولایت و حکومت را نظر مردم و انتخاب مردم می‌داند. لمن ولّیتموا امرکم، گفت که هر کس که شما او را به عنوان ولیّ خودتان و رهبر جامعه برگزینید من هم اطاعت می‌کنم، من هم می‌شنوم و اجرا می‌کنم. امیرالمومنین مبنای حکومت و فرمانروایی را رای مردم، خواست مردم و آرای مردم می‌داند.»nnهمین یک جمله کافی بود تا گروهی که مخالف این دیدگاه هستند شروع به واکنش کنند. ابتدا علی مطهری نایب رئیس مجلس شورای اسلامی طی مقاله ‌مفصلی شروع به توضیح درباره منظور رئیس‌جمهور کرد و نوشت: «مشروعیت امامت به معنی مورد نظر شیعه، از ناحیه خدا و رسول خداست،‌اما شرط تحقق یک شاخه آن یعنی زعامت سیاسی و رهبری جامعه، رای و نظر مردم و به عبارت دیگر مقبولیت شخص امام نزد مردم است.»nnچند روز بعد نیز مجلس خبرگان وارد عمل شد. این مجلس که وظیفه قانونی‌اش نظارت بر کار رهبری است این بار بر رئیس‌جمهور نظارت کرده و بیانیه‌ای درباره سخنان روحانی صادر کرد.nnدر این بیانیه که به امضای احمد جنتی رسیده بدون اشاره به حسن روحانی تنها عنوان شده است: «در روزهای اخیر مطالبی پیرامون “مشروعیت” و “مقبولیت” حکومت اسلامی و تصدی ولایت و حاکمیت مبتنی بر آراء مردم با استناد به کلمات امیرالمؤمنین(ع) درجامعه مطرح شد که با برخی مبانی دینی اعم از مبانی دینی اهل سنت و تشیّع که در فقه سیاسی اسلام مورد بحث قرار گرفته، متعارض و ناسازگار است.»nnاحمد جنتی در این بیانیه تصریح کرده که “ولایت و امامت الهی متوقف بر خواست، نظر و رأی مردم نیست”.nnاو حتی بیعت مسلمانان با امام و پیامبر را قابل مقایسه با رأی مردم در جوامع کنونی ندانسته و گفته است: «بیعت با پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار (علیهم السلام) به معنای مشروعیت بخشی به حکومت پیامبر و یا امام توسط مردم و بیعت کنندگان نمی باشد بلکه تأکیدی بر اعلام وفاداری و پیروی و فرمانبری از رهبران الهی است. بنابراین، نباید آن را با رأی مردم و انتخابات در دوران معاصر مقایسه کرد.»nnمجلس خبرگان در بیانیه خود پا را از این هم فراتر گذاشته و تصریح کرده که “اگر مردم با فردی غیر از ولی بیعت کنند مشروعیت نمی‌یابد”.nnاین در حالی است که آیت‌الله خمینی در صحیفه نور در پاسخ به استفتائی در این مورد گفته است: «ولایت در جمیع صور دارد. لکن تولی امور مسلمین و تشکیل حکومت بستگی دارد به آرای اکثریت مسلمین، که در قانون اساسی هم از آن یاد شده است، و در صدر اسلام تعبیر می شده به بیعت با ولیّ مسلمین.»nnدین‌پژوهان چه می‌گویند؟nnاین که آیا می‌توان حکومتی الهی با تکیه بر رأی مردم تشکیل داد یا نه، پرسشی است که جناح‌های داخل جمهوری اسلامی تا کنون نتوانسته‌اند پاسخی عملی برای آن بیابند و به همین دلیل هم هر از گاهی کسی از گوشه‌ای به بهانه‌ای دیدگاه خودش را مطرح می‌کند و کس دیگری هم از جبهه مقابل پاسخش را می‌گوید اما واقعیت این است که دولتمردان جمهوری اسلامی خودشان هم هنوز پاسخی برای این پرسش نیافته‌اند.nnحسن یوسفی اشکوری پژوهشگر دینی با اشاره به همین تناقض موجود در جمهوری اسلامی معتقد است که این مسئله در چارچوب تفکر جمهوری اسلامی قابل حل نیست. دلیل هم همین دعواها و بحث‌هایی است که ۳۸ سال است جریان دارد و به هیچ نتیجه‌ای هم نرسیده است.nnاما از نگاه تاریخی این نواندیش دینی معتقد است این کار شدنی است و اصولا امامان شیعه هم بر مبنای رأی و نظر مردم بود که امامت را قبول کردند.nnاو به عنوان نمونه کناره‌گیری امام سوم شیعیان، امام حسن را مثال می‌زند که زمانی که دید ادامه امامتش به خونریزی و جنگ می‌کشد خود داوطلبانه این مقام را به رقیبش معاویه داد در حالی که اگر این خلافت الهی بود او اصلا اجازه نداشت آن را به شخص دیگری واگذار کند.nnاشکوری می‌گوید سخنان اخیر حسن روحانی درباره امام علی، امام اول شیعیان کاملا درست و منطبق بر تمامی داده‌های تاریخی است. او می‌گوید: «علی وقتی خلافت را به او پیشنهاد کردند گفت شما دنبال من نیایید، هرکس را که مردم انتخاب کردند من هم از او اطاعت خواهم کرد.»nnبه نظر اشکوری این نقل قول نشان می‌دهد که خلافت بر پایه رأی مردم بوده و نه مقامی انتصابی از سوی خدا. بنابراین می‌توان میان حکومت الهی و حکومتی مبنی بر رأی مردم هماهنگی و آشتی برقرار کرد.nnnفايل صوتي مصاحبه:n[Audio:2017-06-19.mp3]nnمأخذ: http://www.dw.com/fa-ir/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%AC%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/a-39334983

Share:

More Posts

آزموده را آزمودن نبود!

جناب حسن یوسفی اشکوری یار و همفکر و همسایۀ سفرکردۀ ما شرکت در انتخابات اخیر را “آزموده را دوباره آزمودن” وصف کرده است. ای کاش

دوستان! این گوی و این میدان

بالاخره ماجرای جنجالی رأی گیری موسوم به «انتخابات ریاست جمهوری» به پایان رسید و جناب دکتر مسعود پزشکیان با رأی خوبی برگزیده شد. هرچند خودم

Send Us A Message